Czy weksel może być wkładem do sp. z o.o.?

Błażej Sarzalski        29 września 2011        Komentarze (8)

Większość spółek działa w oparciu o wkłady pieniężne wspólników.

Wkładem do spółki z o.o. mogą być jednak także wartości niepieniężne o ile są one zbywalne, dają się umieścić w bilansie i nie stanowią świadczenia pracy lub usług na rzecz spółki, co wynika z przepisu art. 14 kodeksu spółek handlowych. Takimi wartościami mogą być np.

  • prawa rzeczowe (własność rzeczy ruchomych, nieruchomości, użytkowanie wieczyste, udział we współwłasności),
  • prawa obligacyjne (wierzytelności, udziały w spółkach, akcje, obligacje),
  • prawa mieszane (np. przedsiębiorstwo),
  • prawa na dobrach niematerialnych (prawo do znaków towarowych, prawa autorskie, prawa ze wzorów użytkowych).

Zasadniczo nie budzi więc wątpliwości, że weksel, jako zbywalny papier wartościowy będzie mógł być przedmiotem wkładu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.  Nie zmienia tego także umieszczenie na wekslu klauzuli „nie na zlecenie”, która uniemożliwia przenoszenie weksla w drodze indosu (pisemnego oświadczenia umieszczonego na wekslu zawierającego co najmniej podpis zbywcy, oznaczający przeniesienie praw na inną osobę). Jak czytamy w komentarzu Izabeli Heropolitańskiej:

Prawo wekslowe nie zawiera postanowień zakazujących w ogóle przenoszenia weksla. Z uwagi na bezwarunkowy charakter zobowiązania wekslowego klauzula zakazująca totalnie zbywania praw z weksla jest niedopuszczalna.

Skoro nie można zakazać zbywania to jednocześnie mamy do czynienia z papierem wartościowym ucieleśniającym prawo obligacyjne, który może być przedmiotem wkładu. Nie jest więc istotne czy mamy weksel własny, czy trasowany, możemy go prawie zawsze wnieść jako wkład do spółki.

Każda jednak szanująca się zasada musi mieć jakieś wyjątki, świat byłby nudny bez ich istnienia, co? :)

Chodzi o weksel własny wspólnika. Weksel własny wspólnika jest papierem wartościowym, który inkorporuje wierzytelność należną wierzycielowi wekslowemu, z którą skorelowany jest dług po stronie wspólnika – weksel własny wystawiony przez wspólnika przyrzekającego zapłatę na rzecz spółki oznaczonej kwoty tworzy zobowiązanie – dług wekslowy, wniesienie takiego weksla do spółki byłoby więc w istocie wniesieniem nie wierzytelności, lecz długu. Stąd wniesienie takiego weksla jest niedopuszczalne.

A teraz… wyjątek od wyjątku :)

Inaczej jednak ma się rzecz w wypadku weksla własnego indosowanego, z poręczeniem wekslowym. Weksel taki nosi już nie tylko przyrzeczenie samego wystawcy, ale także zobowiązanie poręczyciela (…), a dzięki indosowi blankowemu jeszcze bardziej – podmiotowo – rozszerza zakres odpowiedzialności z weksla. Można więc sformułować wniosek, że weksel własny z poręczeniem wekslowym, indosowany in blanco, jest ucieleśnieniem wierzytelności mogącej stanowić – jako aktyw majątku spółki – element jej kapitału zakładowego. Wniosek ten znajduje dodatkowe wsparcie w fakcie, że weksel własny poręczony i indosowany ma znacznie ułatwioną obiegowość oraz większe gwarancje pokrycia. Tym samym również funkcja kapitału zakładowego jako podstawy odpowiedzialności materialnej spółki wobec wierzycieli nie zostaje naruszona.

(uchwała Sądu Najwyższego  z dnia 20 maja 1992 r., sygn. akt III CZP 52/92)

W skrócie: sąd stwierdził, że jeżeli oprócz wystawcy – wspólnika, mamy choćby jednego innego dłużnika wekslowego (w tym wypadku awalistę – poręczyciela wekslowego), weksel własny wspólnika może być wkładem do spółki.

Jeżeli szukasz wyjaśnienia niektórych pojęć, które pojawiają się w tym wpisie, zachęcam Cię serdecznie do odwiedzenia Bloga Lecha Malinowskiego, z którego dowiesz się wszystkiego o wekslach.

{ 8 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Lech Wrzesień 29, 2011 o 08:56

Pani Heropolitańska faktycznie w swoim komentarzu z 2011r. zaprezentowała pogląd, że nie można wystawić weksel z klauzulą „totalnie zakazującą jego zbycia” (czyli z zakazem indosów oraz z zakazem cesji), niemniej jednakże opinia ta budzi mój wewnętrzny sprzeciw. W klauzuli tej nie widzę bowiem nic uchybiającego bezwarunkowości zobowiązania wekslowego.

Jako że przedstawiony argument jest jedynym, jakiego p. Heropolitańska użyła, jak również z faktu, że nie przypominam sobie nigdzie indziej w literaturze, czy orzecznictwie, przedstawienia równie oryginalnego poglądu, podchodziłbym do nieważności weksla z zakazem cesji bardzo ostrożnie. Właściwie uznałbym go za poprawny.

Odnośnie weksla jako wkład do spółki – przeglądając kiedyś akta KRS jednej z nich, natrafiłem na znajdującą się tam kopię weksla na wiele milionów złotych, który to weksel „zasilał” kapitał zakładowy spółki. To nic, że był już przedawniony :) Ale, jak widać, można. Pisałem o tym w notce http://www.remitent.pl/od-zera-do-milionera-jak-za-pomoca-weksla-dac-spolce-10-milionow-kapitalu/874

Odpowiedz

Błażej Sarzalski Wrzesień 29, 2011 o 09:35

Pani Heropolitańskiej chodziło o to, że nie można w drodze czynności prawnej wyłączyć zbywalności weksla, a klauzula, o której piszesz będzie miała skuteek wyłącznie między wystawcą a remitentem, więc weksel dalej będzie w tzw. obrocie powszechnym.

Bezwarunkowość zobowiązania wekslowego oznacza, że zapłata weksla nie może być uzależniona od świadczenia wzajemnego lub od warunku w rozumieniu art. 89 k.c., tj. od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Pytanie czy nie traktować więc klauzuli „bez cesji” jako warunku, czy zakaz puszczenia weksla w obrót nie odbiera wekslowi czegoś z jego istoty jako obiegowego papieru wartościowego?

Według Pani Heropolitańskiej możliwy byłby umowny zakaz cesji, ale byłby on skuteczny tylko między wystawcą a remitentem.

Chociaż, gdybym zobaczył weksel z klauzulą „zakaz cesji” to bym się nad tym zastanawiał czy mogę go nabyć, względnie wnieść do spółki.

Inna sprawa, zakładając, że strony umówiły się o zakaz cesji weksla w osobnym porozumieniu, to nawet przy założeniu, że weksel taki jest niezbywalny, to sąd rejestrowy, który zobaczy taki weksel bez odrębnego porozumienia, z wysoką dozą prawdopodobieństwa zarejestruje spółkę o takim kapitale.

Odpowiedz

Lech Wrzesień 29, 2011 o 09:49

>nie można w drodze czynności prawnej
>wyłączyć zbywalności weksla, a klauzula,
>o której piszesz będzie miała skutek
>wyłącznie między wystawcą a remitentem

Skoro weksel z zakazem indosów można zbyć w formie i ze skutkami zwykłego przelewu (art. 11 p.w.), to należy wówczas spojrzeć na zasady panujące w cesji wierzytelności. A tam: można zakazać dokonywania cesji bez zgody dłużnika, a zakaz ten będzie skuteczny wobec ewentualnego nabywcy, jeśli wzmianka o zakazie cesji jest umieszczona na piśmie stwierdzającym wierzytelność (514 kc.), czyli na wekslu.

Nawet jeśli przyjmiemy (moim zdaniem błędnie), że w treści weksla nie można umieścić wzmianki zakazującej cesji, to nie widzę przeszkód, aby umieścić ją poza treścią weksla, np. na rewersie.

Odnośnie skuteczności takiego weksla jako wniesienie wkładu do spółki – cóż, jeśli musi to być wierzytelność zbywalna, to niezbywalnego weksla się nie wniesie, nie oznacza to jednak, że weksel co do zasady byłby nieważny.

Odpowiedz

Lech Wrzesień 29, 2011 o 10:01

Spójrz, w wolnej chwili, czy w komentarzu lub orzeczeniu do art. 57 kc. ktoś napisał, iż weksel jest właśnie prawem, które „…według ustawy prawo to jest zbywalne”, co faktycznie czyniłoby zastrzeżenie o zakazie cesji za nieskuteczne, ale raczej nie unieważniające weksel.

Odpowiedz

Błażej Sarzalski Wrzesień 29, 2011 o 10:46

Lech, weksel jest wedle ustawy prawem zbywalnym, co do tego nie ma żadnych wątpliwości, przepisy o cesji są lex specialis do przepisu art. 57 k.c. i stanowią, że można przenieść wierzytelność jeżeli inaczej nie wynika z właściwości zobowiązania, ustawy albo umowy. Czyli, wierzytelność chociaż jest zbywalna, może w drodze umowy stron zostać uznana za niezbywalną.

Pogląd Heropolitańskiej sytuuje prawo wekslowe jako lex specialis w stosunku do przepisów o cesji wierzytelności, stąd właśnie jest kontrowersja czy można skutecznie zastrzec zakaz zbywalności weksli :)

Odpowiedz

Pjaj Wrzesień 29, 2011 o 10:56

Chciałem tylko zwrócić uwagę, że i zakaz wniesienia weksla własnego jako aportu można obejść. W umowie spółki wpisujemy, że wkład ma charakter pieniężny. Zawieramy ze spółką umowę o wystawienie weksla – za wystawiony weksel spółka zobowiązana jest zapłacić kwotę równą wysokości wkładu, a następnie dokonujemy umownego potrącenia z wierzytelności z tytułu wkładu. W spółce pozostaje tylko weksel wspólnika i wszystko jest zgodne z przepisami :)

Odpowiedz

Błażej Sarzalski Wrzesień 29, 2011 o 11:07

@Pawle, a jak według Ciebie ma się do tego zakaz wypłat z majątku potrzebnego na pokrycie kapitału zakładowego spółki na rzecz wspólników pod jakimkolwiek tytułem prawnym?

Odpowiedz

Pjaj Wrzesień 29, 2011 o 11:22

W takiej sytuacji oczywiście konstrukcja nie zadziała. Ale jeśli spółka środki weksel własny może być de facto wniesiony.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: